ديوار بزرگى بوده ، ديده است . « 1 » كارادوو خاورشناس فرانسوى مىگويد : اين سفر سلّام به قلعه‌هايى واقع در كوههاى قفقاز نزديك دربند يا باب الابواب در داغستان ( غرب درياى خزر ) بوده است . « 2 » غير از سفرهايى كه از راه خشكى به آسياى ميانه و چين انجام مىشده است سفرهاى دريايى نيز در قرن چهارم ق / نهم م در بندرهاى قلمرو خلافت عباسى مانند بصره و سيراف و مخصوصا بغداد رونق داشته است . داستان سفرهاى دريايى از سفر سليمان تاجر آغاز مىشود . دربارهء او اطلاعات كمى به دست ما رسيده است ، جز اينكه سفرهايش به حدود سال 237 قمرى بازمىگردد . او دوبار به منظور تجارت به هند و چين رفته است . سفر سليمان تاجر از سيراف از راه دريا تا مسقط در جزيرة العرب آغاز شده و پس از عبور از كلم در مليبار ، تنگهء تالك در شمال جزيرهء سيلان ( سرىلانكا ) و خليج بنگال ، جزيرهء لنگبالوس ( يكى از جزاير نيكوبار ) ، كلابره در ساحل غربى شبه جزيرهء مالايا ، جزيرهء تيومن در جنوب غربى ملكا ، دماغهء سن ژاكوپ در نزديكى سايگون ، جزيرهء هاينان ، تنگه ميان جزيرهء هاينان و سرزمين چين به بندر كانفو يا كانتون رسيده است . سفر دريايى او از مسقط تا چين بيشتر از چهار ماه طول كشيده است . « 3 » سليمان در اين سفر راههاى تجارى ، عادات ، نظام اجتماعى و اقتصادى ، توليدات مهم هند ، سرنديب ، جاوه ، چين و . . . را وصف كرده است . امتياز ديگر سفرنامهء سليمان نقل اخبار كافى از روابط مسلمانان با چين در دو قرن سوم و چهارم هجرى قمرى است . سليمان نخستين مؤلفى است كه از چاى سخن گفته است . وى نقل مىكند كه پادشاه چين عوايد حاصل از سنگ نمك و نوعى گياه را كه چينيها در آب مىجوشاندند و به اسم ساخ مىفروختند ، به خود اختصاص داده بود . سليمان مىگويد : اهالى برخى از جزاير هند طلاى فراوان داشتند ، نارگيل مىخوردند و از آن روغن مىگرفتند . « 4 » وى در

--> ( 1 ) . تاريخ الادب الجغرافى العربى ؛ ص 159 . ( 2 ) . جهانگردان مسلمان در قرون وسطا ؛ ص 27 . ( 3 ) . تاريخ الادب الجغرافى العربى ؛ ص 159 و 160 . ( 4 ) . جهانگردان مسلمان در قرون وسطا ؛ ص 32 و 33 .